Şəfiqə Axundova

Şəfiqə Axundova (1924–2013)
Doğunun ilk kadın opera bestecisi

1924 yılında eski Şeki’nin seçkin ailelerinden Ahundovlar’ın bir ferdi olarak dünyaya gelen Şəfiqə Axundova, dönemin aydın isimlerinden Gulam Axundov’un kızıydı. Babası bir süre çeşitli parti görevlerinde bulunmuş, annesi Züleyxa xanım ise ev hanımıydı.

Eğitimine Bakü’de 173 numaralı okulda devam ederken aynı zamanda müzik okuluna kaydoldu. Sanat yolculuğunu kız kardeşi Zümrüdə borçlu olduğunu her zaman dile getirdi. Zümrüdə xanım, tanınmış edebiyatçı, eleştirmen ve akademisyen Məmməd Arif Dadaşzadə ile evliydi. Dönemin birçok tanınmış aydını sık sık Dadaşzadə ailesinin evinde toplanırdı. Bu vesileyle Şəfiqə xanım da konuklara piyano çalmayı öğretir, evdeki müzik ortamının canlılığını artırırdı.

Bu çevre sayesinde tanıştığı yazar Mirzə İbrahimov ve eşi Sara xanımın aracılığıyla büyük besteci Üzeyir Hacıbəyov ile tanıştı. Üzeyir bəy ona müzik eğitimi almasını tavsiye etti ve Hacıhan Məmmədov’un tar sınıfına yönlendirdi. Bir yıl sonra Ağabacı Rzayeva’dan tar eğitimi almaya başladı. Aynı dönemde Fatma Zeynalova və Məmməd Nəsirbəyov’dan musiqi nəzəriyyəsi dersleri aldı. Böylece Üzeyir Hacıbəyov’un duası ve rehberliğiyle 1941’de profesyonel sanat yolculuğu başlamış oldu.

1943–1944 yıllarında Asəf Zeynallı adına Bakı Musiqi Məktəbi’nde eğitim gördü. Daha sonra Azerbaycan Devlet Konservatuvarı’na girerek, Leningrad Konservatuvarı’ndan davet edilen Prof. B. Zeydman’ın bestecilik sınıfında öğrenimini tamamladı. Hacıbəyov’un Azerbaycan halk müziğini akademik düzeyde öğretme çabaları, Şəfiqə xanımın müzik anlayışında derin bir etki bıraktı.

1956’dan 1982’ye kadar Azerbaycan Devlet Sanat Enstitüsü’nde öğretmen olarak görev yaptı.

1972 yılında yazdığı “Gəlin Qayası” operasıyla yalnızca Azerbaycan’da değil, tüm Doğu’da opera yazan ilk kadın besteci olarak tarihe geçti. Bunun dışında “Leyla”, “Bəxtiyar Ellər”, “Evimiz, Sirrimiz” (1965) gibi operetler; “Aydın”, “Əlvida Hindistan!”, “Nə üçün yaşayırsan?” gibi dramatik tiyatro oyunları; “Palyaço Nağılı”, “Dovşanın Ad Günü” gibi çocuk oyunlarına yazdığı müziklerle de geniş bir repertuvar oluşturdu.

Azerbaycan şairlerinin sözlerine yazdığı romanslar ve lirik şarkılar halk arasında büyük ilgiyle karşılandı.

Başarılı sanat yaşamı boyunca birçok ödüle layık görüldü. 1998 yılında Azerbaycan Cumhuriyeti Halk Sanatçısı unvanını aldı. 2004 yılında ise “Şərəf” ordeni ile ödüllendirildi.

Şəfiqə Axundova, 26 Temmuz 2013 tarihinde vefat etti ve Bakü’deki Fəxri Xiyaban’da (Şeref Sokağı’nda) defnedildi.